Η εορτή του πολιούχου του Μεγάλου Κάστρου λίγες μέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου

Ο Άγιος Μηνάς σε απόσπασμα φωτογραφίας από το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης
Ο Άγιος Μηνάς σε απόσπασμα φωτογραφίας από το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης

σάββας δημητρηςΤου Δημήτρη Χ. Σάββα

 

28η Οκτωβρίου 1940! Η Ελλάδα παρασύρεται στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο από την Ιταλία. Την ημέρα αυτή είχε κληθεί στο Ηράκλειο σε σύνοδο η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Κρήτης. Έτσι, βρέθηκαν στην πόλη μας οι Θεοφιλέστατοι Επίσκοποι Αρκαδίας Βασίλειος, Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Αθανάσιος, Λάμπης και Σφακίων Ευμένιος. Όλοι τους, υπό την προεδρία του Μητροπολίτου Τιμόθεου Βενέρη,  είχαν προσέλθει για την έναρξη των εργασιών της συνόδου. Ο Μητροπολίτης αμέσως, όμως, διέλυσε την σύνοδο και το ίδιο απόγευμα έφυγε από το Ηράκλειο και εγκαταστάθηκε στο αγρόκτημά του στο Κολομόδι.

Την διοίκηση της Ιεράς Μητροπόλεως Κρήτης αυτόβουλα ανέλαβε ο Αρχιμανδρίτης  Φώτιος Θεοδοσάκης, ο οποίος και παρέσχε οδηγίες στον κλήρο, τελώντας παρακλήσεις για ευόδωση του Ιερού αγώνα. Έτσι, η γιορτή του Αγίου Μηνά κατά το έτος 1940 γιορτάστηκε χωρίς τη συμμετοχή του Μητροπολίτου. Πριν από τον Εσπερινό, γύρω στις 5μμ, έφτασαν στην πόλη μας τα πρώτα τμήματα του αγγλικού στρατού, ο οποίος θα υπεράσπιζε το νησί. Επίσης, έφτασε και το πρώτο πολεμικό υλικό, το οποίο απέστειλε η Αγγλία για την άμυνα του νησιού μας. Ο Εσπερινός, τόσο στον μικρό Άγιο Μηνά όσο και στον Μεγάλο, άρχισε στις 4μμ. Τότε ακριβώς σήμαναν και οι σειρήνες τον συναγερμό. Ο κλήρος κατέφυγε στα καταφύγια και μετά τη λήξη του συναγερμού, ο οποίος διήρκεσε 3/4 της ώρας, άρχισε η ακολουθία του Εσπερινού. Κάποιοι είχαν ανακτήσει θάρρος και δεν πήγαν στα καταφύγια, αλλά παρέμειναν στην Εκκλησία, ενθαρρύνοντας και άλλους. Οι κώδωνες δεν ήχησαν προκειμένου ν' αποφευχθούν διάφορες παρεξηγήσεις, διότι η κωδωνοκρουσία είχε ορισθεί ως αγγελία συναγερμού για προφύλαξη από αεροπορικές επιθέσεις. Ανοιξαντάρια δεν εψάλησαν  ούτε ευλογήθηκαν άρτοι. Εψάλη το «φως ιλαρόν». Φαίνεται ότι αυτός ο Εσπερινός δεν διέφερε από έναν κοινό Εσπερινό. Σημαιοστολισμός ή φωταγώγηση στους Ιερούς Ναούς -μικρό και μεγάλο- δεν έγινε. Τον Εσπερινό στη Μεγάλη Εκκλησία τέλεσε ο αρχιμανδρίτης Φώτιος και ο διάκονος Γρηγόριος, στη Μικρή, βέβαια, Εκκλησία ο ιερέας Μηνάς μαζί με το διάκονο Μάκαριο.

Η ακολουθία του όρθρου την ημέρα της εορτής του πολιούχου του Μεγάλου Κάστρου άρχισε στις 6.30πμ. Όλες οι Εκκλησίες που γιόρταζαν ξεκίνησαν αυτή την ώρα. Στη μικρή Εκκλησία του Αγίου Μηνά λειτούργησε ο ιερέας Μηνάς μετά του διακόνου  Μακαρίου. Στο Μεγάλο Άγιο Μηνά λειτούργησαν οι αρχιμανδρίτες: Ευγένιος Ψαλιδάκης, Φώτιος Θεοδοσάκης και Διονύσιος, οι ιερείς Παναγιώτης και Χαρίδημος και οι διάκονοι Γρηγόριος και Μιχαήλ. Λιτανεία έγινε μόνο γύρω από το Ναό. Επρόκειτο για μία τόσο κατανυκτική ακολουθία, η οποία τελείωσε γύρω στις 10.30. Χαρακτηριστικό είναι ότι κατά το τέλος της Θείας λειτουργίας ανεπέμφθη δέηση υπέρ ευοδόσεως του αγώνα. Την Θεία λειτουργία παρακολούθησαν και αρκετοί επίσημοι όπως οι: Νομάρχης Ηρακλείου Τσούσης,  ο Διοικητής Χωροφυλακής ταγματάρχης Ορφανουδάκης αλλά και ο Δήμαρχος Μηνάς Γεωργιάδης. Επίσης, ένα απέραντο πλήθος πιστών, χωρίς να φοβηθεί για τους εξ αέρος κινδύνους, οι οποίοι ήταν συνηθισμένοι. Τέτοιος εορτασμός δεν έλαβε χώρα ούτε και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, τότε που ο πολιούχος του Μεγάλου Κάστρου- ο καπετάνιος των Καστρινών- φρουρούσε και φύλαγε την αγαπημένη του πόλη από κάθε κακό και κάθε συμφορά!