626All Day

Νίκος Κοκοβλής: Ο Μικρασιάτης που έζησε και έδρασε στην Κρήτη κι έγινε από τις πιο τραγικές μορφές της εμφυλιοπολεμικής Ελλάδας

nikos_kokovlis

Παλαίμαχος αγωνιστής της Αριστεράς και μία από τις πιο τραγικές μορφές της εμφυλιοπολεμικής Ελλάδας, που βίωσε τη διάψευση των οραμάτων του, ζώντας ως πολιτικός πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση.

Ο Νίκος Κοκοβλής γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1920 και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922) εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στα Χανιά. Η γερμανική κατοχή τον βρήκε φοιτητή της Ανωτάτης Εμπορικής στην Αθήνα. Από την πρώτη στιγμή συμμετείχε στους φοιτητικούς πυρήνες της Αντίστασης.

Τον Ιούνιο του 1941 εγκαταλείπει τις σπουδές του, κατεβαίνει στα Χανιά και συνδέεται με το ΚΚΕ. Αγωνίζεται ως στέλεχος του ΕΑΜ (μέλος της Επιτροπής Πόλης) και μετά την απελευθέρωση εκλέγεται γραμματέας του Εργατικού Κέντρου Χανίων. Τον Οκτώβριο του 1946 συλλαμβάνεται, αλλά αφήνεται ελεύθερος ύστερα από κινητοποιήσεις των εργατών. Το 1947 περνάει στην παρανομία και βγαίνει στο βουνό, όπου γνωρίζεται με τη μετέπειτα σύζυγό του Αργυρώ Πολυχρονάκη.

Μετά την ήττα των ανταρτών του «Δημοκρατικού Στρατού» στη Μάχη της Σαμαριάς (Ιούνιος του 1948) και την απώλεια των κομματικών καθοδηγητών και καπετάνιων Γιώργη Τσιτήλου και Μήτσου Μακριδάκη, αναλαμβάνει την ηγεσία των εναπομεινάντων ανταρτών στην ευρύτερη περιοχή των Χανίων, μαζί με την Βαγγελιώ Κλάδου. Με τον τερματισμό του Εμφυλίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1949 μπαίνει στην παρανομία. Μαζί με τη σύζυγό του Αργυρώ διευθύνει τις παράνομες οργανώσεις του ΚΚΕ, ζώντας το μεγαλύτερο διάστημα σε σπηλιές στα Λευκά Όρη και ευρισκόμενος σε διαρκή καταδίωξη από τις κρατικές αρχές.

Το 1962 μαζί με έξι συντρόφους του δραπετεύει με καΐκι στην Ιταλία και μετά από εξάμηνη περιπέτεια βρίσκει καταφύγιο στην Τασκένδη της Σοβιετικής Ένωσης. Λίγα χρόνια μετά, ο Νίκος Κοκοβλής, συνεπής στα ιδανικά του, αμφισβητεί και καταγγέλλει το σύστημα του «υπαρκτού σοσιαλισμού», όταν διαπιστώνει ότι «απέχει πολύ από τη νέα, ανώτερη, πραγματικά ανθρώπινη κοινωνία που φανταστήκαμε», όπως γράφει. Για τις ιδέες του αυτές θα καταδιωχθεί από τον επίσημο μηχανισμό του ΚΚΕ και του ΚΚΣΕ.

Το 1976 επαναπατρίζεται μαζί με τη σύζυγό του και συνεχίζει την πολιτική δράση μέσα από τις γραμμές του ΚΚΕ Εσωτερικού, του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ, στον οποίο έβλεπε την ελπίδα για την ενότητα και την αναγέννηση της Αριστεράς.

Τη δραματική περιπέτειά του στα βουνά της Κρήτης, στο δρόμο για τη Σοβιετική Ένωση, τη ζωή του στην Τασκένδη και τις προσπάθειες για τον επαναπατρισμό του, περιγράφει στα βιβλία του ΕΣΣΔ, «προσδοκίες και πραγματικότητα προσφύγων: Η ζωή τους και οι διωγμοί των αντιφρονούντων» (Εκδόσεις Κουλτούρα) και «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» (Εκδόσεις Πολύτυπο), στο οποίο βασίστηκε το ομώνυμο ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, παραγωγής 2009.

Ο Νίκος Κοκοβλής πέθανε στα Χανιά στις 11 Αυγούστου 2012.

Όπως ανέφερε την ημέρα εκείνη ο ΣΥΡΙΖΑ Χανίων: "Aγωνίστηκε με πάθος για να μείνουν ζωντανές και να παραδοθούν ακέραιες στις επόμενες γενιές οι μνήμες και οι αξίες της Αντίστασης, οι αγώνες και οι εμπειρίες της Αριστεράς, τα οράματά της. Να αποδοθούν χωρίς παραχαράξεις τα ιστορικά στοιχεία της ταραγμένης περιόδου που έζησε". Ανακοίνωση για τον Νίκο Κοκοβλή εξέδωσε και η Κεντρική Πολιτική Επιτροπή του Συνασπισμού. "Ο Νίκος και η Αργυρώ δεν λύγισαν, δεν φοβήθηκαν, δεν συμβιβάστηκαν, δεν νικήθηκαν ποτέ. Είχαν πάντα την ικανότητα να συλλαμβάνουν τα μηνύματα της εποχής τους, γι' αυτό και δεν δίστασαν να κάνουν τις προσωπικές τους υπερβάσεις υπηρετώντας τις απόψεις της Ανανεωτικής Αριστεράς αγωνιζόμενοι για τον σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο. Υπήρξαν 'η επανάσταση μέσα στην ίδια την επανάσταση'". Ο στωικός, συγκροτημένος και διεισδυτικός λόγος του συντρόφου Νίκου υπήρξε πάντα ένα άκουσμα που μας έκανε πιο σίγουρους για την ένταξή μας στην Αριστερά”.

Στο ίδιο κλίμα και η ανακοίνωση, τότε, της ΑΚΟΑ, που αποχαιρέτησε τον μεγάλο μαχητή της Αριστεράς με συγκίνηση και δίνοντας υπόσχεση για νέους αγώνες “Σύντροφε Νίκο, σε ευχαριστούμε, αλλά δεν σε πενθούμε. Βαδίζουμε μόνο στον δρόμο σου όπως σου πρέπει. Άλλος δρόμος δεν υπάρχει”.

«Άλλος δρόμος δεν υπήρχε»

“Άλλος δρόμος δεν υπήρχε” πραγματικά για τον μεγάλο αγωνιστή της Αριστεράς. Από την Εθνική Αντίσταση στη Σοβιετική Ένωση και πάλι πίσω στα Χανιά. Όπως αναφέρει και στο ομότιτλο βιβλίο που έγραψε μαζί με τη σύζυγό του Αργυρώ: "Καταθέτοντας τις προσωπικές μας μαρτυρίες προσπαθήσαμε να συμβάλουμε στην κατανόηση της ιστορικής αλήθειας γύρω από τη ματωμένη και δύσκολη πορεία του αριστερού κινήματος. Χιλιάδες Έλληνες -μαζί κι εμείς- έβαλαν υποθήκη τα νιάτα τους, τη ζωή τους στην προοπτική μιας κοινωνίας με ειρήνη, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ανθρωπιά. Και μπορεί το όραμά μας αυτό να μην βρήκε έως τώρα δικαίωση και παραμένει όραμα. Ωστόσο μια τέτοια κοινωνία είναι όχι μόνο εφικτή αλλά και αναγκαία. Συνεχίζει να αποτελεί τη μοναδική ελπίδα για την πορεία της ανθρωπότητας”. Με αφορμή το βιβλίο η ζωή του Νίκου Κοκοβλή γυρίστηκε σε ντοκιμαντέρ πριν από μερικά χρόνια από τον Σταύρο Ψυλλάκη.

Σήμερα η μνήμη του αγωνιστή της Αριστεράς δεν εγκαταλείπει, όπως ούτε κι εκείνος έκανε όλα αυτά τα χρόνια. Είναι ο άνθρωπος που διάλεξε μέσα από την Αριστερά να δώσει όλες τις μάχες που μπορούσε και αποτελεί αναμφισβήτητα σύμβολο μιας κοινωνίας που ίσως να μην υπάρχει, αλλά που μας εμπνέει να αγωνιστούμε για να τη φέρουμε.

Με τη βεβαιότητα πως η σημερινή κατάσταση είναι σκληρή, πως η αδικία είναι ξεκάθαρη και πως η εξαθλίωση μας αγγίζει όσο ποτέ ξανά, ο Νίκος Κοκοβλής μας θυμίζει το πιο απλό πράγμα: Πηγαίνοντας πίσω στη δική του ιστορία, όταν και πάλι η αδικία και η εξαθλίωση ήταν καθημερινότητα, σε μια συγκυρία σκληρή όσο κι ο πόλεμος, βλέπουμε πως οι μεγάλες μάχες δεν χάνονται ποτέ. Πως οι κοινωνίες αλλάζουν μέσα από συνεχείς αγώνες. Πως η Αριστερά είναι επίκαιρη με τον πιο εμφατικό τρόπο και τέλος ότι, αν κάτι έχει αφήσει πίσω ο Νίκος Κοκοβλής, είναι ο δρόμος που δείχνει το πάθος για τον ίδιο τον αγώνα. Γιατί όπως έλεγε κι εκείνος: “Άλλος δρόμος δεν υπήρχε”.

 

Με πληροφορίες από left.gr