Πότε να ρθει ο Αύγουστος να σε ξαναγαπήσω, να φάω τα σταφύλια σας κι ύστερα να σ'αφήσω

σταφιδα- αρχανες- συλλογη κ γριντακη

σάββας δημητρηςΤου Δημήτρη Χ. Σάββα

<<Ο Αύγουστος επάτησε η άκρα του χειμώνα>>, λέει μία γεωργική παροιμία. Πολλές φορές, παλιότερα που οι άνθρωποι έκοβαν τα σταφύλια τους και τα άπλωναν για να βγάλουν σταφίδα, ενώ είχαν ανάγκη να είναι καλός ο καιρός και φυσικά οι μέρες ηλιόλουστες, για να στεγνώσει και να αποκτήσει εκείνο το μοναδικό ξανθό χρώμα, ο καιρός είχε διαφορετική άποψη και γίνονταν στυφός, σκυθρωπός, φέρνοντας και κάποια μπόρα, η οποία σίγουρα χαλούσε τα σχέδια των αγροτών, καταστρέφοντας τις ελπίδες τους, για τη νέα σοδειά. Η σταφίδα πράγματι ήταν πηγή πλούτου και οι αμπελοκαλλιεργητές εναπέθεταν σ'αυτή, όλες τους τις ελπίδες. Χάρη στο εισόδημα της σταφιδοπαραγωγής, σπούδαζαν τα παιδιά τους, πάντρευαν, έκαναν αγορές, έκτιζαν το σπίτι τους. Τότε βέβαια δεν υπήρχαν οι επιδοτήσεις! Όλοι τους λοιπόν εύχονταν καιρούς αίσιους και ουρανό ασκίαστο και ασυννέφιαστο. Βέβαια η εκκλησία μας πλησιάζει στην ευχή αυτή: <<ευκρασίαν αέρος και καιρών ειρηνικών>>! Είναι γνωστή η αγάπη του λαού μα στο μήνα Αύγουστο, αυτό τον τραπεζοφόρο μήνα, το μήνα που τρέφει τους άλλους έντεκα. Ο μήνας που ευνοεί τόσα ειδύλλια και είναι επόμενο κάτι τέτοιο, αφού η φύση, η θάλασσα, ο ουρανός και γενικά το περιβάλλον γύρω μας, μας το επιβάλλει:

<<Πότε να ρθει ο Αύγουστος

να σε ξαναγαπήσω

να φάω τα σταφύλια σας,

κι ύστερα να σ'αφήσω>>.

Λένε, ότι ο Αύγουστος είναι ο μήνας του γαληνεμένου, του στρωτού έρωτα, που δεν έχει τις οξύτητες της Άνοιξης, ούτε τους υποτονισμούς του χειμώνα. Αν μπορεί να γραφεί ότι και ο έρωτας έχει και εκείνος τη νόμιμη αποθέωση του, αυτή πρέπει να την τοποθετήσουμε στον Αύγουστο, σ'αυτό το μήνα του φωτός, της πραότητας, της ανάλαφρης σκέψης, της ηρεμίας και των διακοπών. Η προαναφερόμενη μαντινάδα σίγουρα τα υπονοεί όλα αυτά. Οι πρώτες δεκαπέντε ημέρες του Αυγούστου, είναι αφιερωμένες στην Παναγία! Θυμάμαι τη μακαρίτισσα τη γιαγιά μου  να λέει: ας μη χαλάσουμε το χατήρι της Παναγίας, ας νηστέψουμε αυτές τις μέρες. Πολλές φορές δε χορταίνει το μάτι μου να βλέπω την μοναδική ποικιλία, στο μανάβικο του γείτονά μου Νίκου Ρινακάκη, στης Κατερίνας, όπως συνηθίζει να το αποκαλεί η πολυπληθής πελατεία του, το οποίο βρίσκεται στη γωνία ΕΟΚ και Κονδυλάκη. Θέλω να πιστεύω ότι καμμία άλλη μανάβικη αγορά του Δεκαπενταύγουστου, δεν είναι τόσο πλούσια σε ποικιλία φρούτων και λαχανικών, όσο η Καστρινή αγορά. Και τι δεν έχει: φασόλες Λασιθιώτικες, φασόλες από τη Μεσαρά ή από τα Μάλια, πατάτες Λασιθίου ή Μεσαράς, τομάτες για σαλάτα, άλλες για φαγητό, τομάτες παλιών κρητικών ποικιλιών, άλλες ποικιλίες φασολιών αϊσέ, μπαρμπουνοφάσολα, ασπροκόλια, φασολάκια μικρότερα, μπάμιες, πιπεριές (πλακουδερές και στενόμακρες), μπάμιες και μελιτζάνες, σκόρδα, κρεμμύδια, παντζάρια, πράσα και φυσικά τα φρούτα όπως πεπόνια κοινά, αργίτικα, μουλκέϊκα, ροδάκινα, γιαρμάδες, σύκα, καρπούζια (νανάκια και στενόμακρα), σταφύλια (λιάτικα, ροζακί, σουλτανιά), τα αρχανιώτικα σταφύλια φυσικά να κυριαρχούν, μπουρνέλες και διαφόρων ειδών αχλάδια (βουτυράτα, ρωμάνες, κρυστάλια, κοντούλες) και φυσικά όπως μας προτρέπει η παλιά διαφήμιση του Βασιλόπουλου <<και του πουλιού το γάλα>>. Όλα αυτά, προϊόντα της Κρητικής γης, παρόλο που η εισαγωγική μανία μας έχει κυριεύσει για τα καλά σήμερα. Κακώς όμως, αφού η Κρήτη έχει τον τρόπο να παράγει από μόνη της όλα τα προϊόντα. Δεν είναι καθόλου τυχαίοι οι στίχοι που ακολουθούν:

<<Της Κρήτης, τ' άγια χώματα

όπως κι άνε τα σκάψεις

χιλιών λογιών λαχανικά,

και φρούτα θ'απολάψεις!>>.

Θα επανέλθουμε όμως στον Αύγουστο του έρωτα και της αγάπης. Στον μήνα των νέων, ου δειλά-δειλά ξεκινούν τη ζωή τους, το μήνα που ο νεαρός παρά τις αντιρρήσεις της μάνας, θα τολμήσει να κλέψει την καλή του.

<<Οντέ θα μπει ο Αύγουστος

θα ρθω να σε γυρέψω

κι α δε με θέλει η μάνα σου

θα μπω και θα σε κλέψω>>.

Το μήνα που ο λαός τον θέλει να έρχεται δυο φορές το χρόνο, αφού η αφθονία του σε αγαθά είναι μοναδική. <<Αύγουστε καλέ μου μήνα να΄σουν δυο φορές το χρόνο>> και πράγματι έτσι είναι. Πρόκειται για τον τελευταίο μήνα του καλοκαιριού με τις διάφορες καλοκαιρινές του γιορτές. Ένας μήνας που τόσο αγαπήθηκε, αλλά και τραγουδήθηκε από το λαό μας. Ο μήνας που κατ'εξοχή ανταμώνουν οι ξενιτεμένοι, στη γενέθλια γη τους, απ'όπου και αν βρίσκονται. Στα πανηγύρια του Αυγούστου με πρώτο και καλύτερο το πανηγύρι της Παναγίας του Δεκαπενταύγουστου, σμίγουν, χαιρετούν ο ένας τον άλλο ασπάζονται, αναπολούν τα περασμένα. διασκεδάζουν.

Ο Αύγουστος αρχίζει με μαντικές και μαγικές ημέρες (αυτά είναι τα μερομήνια και οι Δρίμες) επειδή είναι μήνας μεταβατικός προς την εποχή του φθινοπώρου (προμαντεύουν κάθε μέρα τους καιρούς των επόμενων μηνών). Στις 6 Αυγούστου, η γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, είναι καθαγιαστική των πρώτων σταφυλιών, που τα φέρνουν στην εκκλησία για να ευλογηθούν. Το Δεκαπενταύγουστο, που είναι κα η νηστεία για την Κοίμηση της Θεοτόκου, το λεγόμενο "Πάσχα του καλοκαιριού". Η μέρα της γιορτής της Παναγίας είναι το  αποκορύφωμα και μπορούμε να πούμε, το τέλος της καλοκαιρινής περιόδου. Οι γιορτές της Παναγίας,  που τελούνται σε όλη την Ελλάδα από την μια άκρη στην άλλη, είναι οι πιο πανηγυρικές. Φυσικά, το προσκύνημα της Παναγίας της Τήνου είναι το πιο συγκεντρωτικό. Ακολουθούν και οι άλλες γιορτές του Αυγούστου, όπως η νεολαογραφική γιορτή του Αγίου Φανουρίου στις 27 του μήνα, ενός Αγίου που τον επικαλούνται να φανερώσει τύχες και χαμένα πράγματα, ετοιμάζοντας την εθιμική πίτα, τη λεγόμενη φανουρόπιτα! Τέλος μια άλλη παραδοσιακή γιορτή, αυτή του Αι Γιάννη του Αποκεφαλιστή στις 29 του μήνα που τόσο οι άνθρωποι προσέχουν για το αίμα (δεν τρώνε μαύρο σταφύλι λη δεν αποκεφαλίζουν καρπούζια), επίσης την μέρα αυτή πολλοί προσέχουν για τους πυρετούς, ειδικότερα πιο παλιά, όταν η ελονοσία βρισκόταν σε έξαρση και ο πυρετός έφερε ρίγος, για αυτό ο Άγιος ονομάζεται και <<Ριγολόγος>>.

Σας ευχόμαστε ολόψυχα καλό μήνα και καλή Παναγιά! Μία ευχή που και σήμερα ακούγεται σε πολλά μέρη κυρίως της Ανατολικής Κρήτης!